Etnobotanika, jak sama nazwa wskazuje, jest dziedziną nauki z pogranicza botaniki i etnologii. Przedmiotem poznania i badań są związki między roślinami i kulturą społeczeństw ludzkich. Etnobotanicy zajmują się poznaniem sposobów, mechanizmów i kulturowego kontekstu używania roślin w społecznościach ludzkich, w szczególności w celach i zastosowaniach spożywczych, medycznych, kosmetycznych, magicznych, tekstylnych, budowlanych, religijnych.

Termin ‘etnobotanika’ powstał w 1895 roku za sprawą amerykańskiego botanika Johna Williama Harshbergera, jednak początek tej dziedzinie dał w 77 roku grecki lekarz Dioscorides. Opublikował on De Materia Medica – ilustrowany zbiór ponad 600 roślin z rejonów basenu Morza Śródziemnego. Zawierał on między innymi informacje jak Grecy wykorzystywali poszczególne rośliny, zwłaszcza ich właściwości lecznicze. Ten ilustrowany przewodnik mówił jak zbierać rośliny, które rośliny są trujące, a które jadalne – zawierał nawet przepisy jak je przyrządzać. Przez stulecia służył on kolejnym pokoleniom, jednak aż do końca średniowiecza nikt tej wiedzy nie pogłębiał.

Dopiero 1542 roku, renesansowy artysta, Leonhart Fuchs skatalogował w swoim De Historia Stirpium 400 roślin z terenów Niemiec i Austrii. Ponad sto lat później, w roku 1670, przyrodnik John Ray opisał florę Wysp Brytyjskich. Podjął on próbę naukowego uporządkowania systematyki roślin, zawdzięczamy mu m.in. podział na rośliny jednoliścienne i dwuliścienne oraz pierwszą definicję gatunku. Według niego gatunkiem jest grupa osobników pochodzących od podobnych do siebie rodziców.

Krokiem milowym było Species Plantarum – dzieło opublikowane w 1753 przez Karola Linneusza, zawierające wykład jego systemu klasyfikacyjnego roślin. Opisy w nim zawarte uznano w taksonomii roślin za pierwsze prawidłowo opublikowane naukowe definicje gatunków. Zresztą Karol Linneusz to w ogóle był niezły koleś. W wieku 25 lat wybrał się na samotną wyprawę po Laponii. Przebył ponad 7 tys. km i opisał wiele nowych gatunków roślin. Owocem tej wyprawy było szczegółowe sprawozdanie obejmujące również szczegóły życia mieszkańców i obserwacje medyczne. Jego ulubionym napotkanym tam przypadkiem była kobieta, która twierdziła, że ma w brzuchu 3 żaby, które na wiosnę wyraźnie rechocą. Nie zastosowała się jednak do zaleconej przez Linneusza kuracji – wypicia ciekłego dziegciu, lecz wolała kurować się wódką, która, jak twierdziła uspokajała żaby. Podczas kolejnej wyprawy poznał Sarę – wrócił i ukończył studia medyczne tylko po to by się z nią ożenić. Miał też specyficzne poczucie humoru, gdy kogoś nie lubił, po prostu nazywał od jego nazwiska jakiś chwast, albo ropuchę.

Za pierwszą nowoczesną pracę na temat etnobiologii uznaje się dzieło niemieckiego lekarza pracującego w Sarajewie pod koniec XIX wieku: Leopolda Gluecka. Opisał on wykorzystynie roślin w tradycyjnej medycynie przez mieszkańców wsi w Bośni.

Z początku badania etnobotaniczne były mało wiarygodne, a czasem nawet nieprzydatne. Działo się tak dlatego, gdyż botanicy i antropolodzy nigdy nie współpracowali ze sobą. Botanicy koncentrowali się na identyfikacji gatunków i tym jak były one wykorzystywane, lecz pomijali aspekt ich wpływu na życie ludzi. Antropolodzy z kolei byli zainteresowani rolą roślin w kulturze, ale nie interesowały ich naukowe aspekty. Dopiero w XX wieku botanicy i antropolodzy zaczęli w końcu współpracę i rozpoczęli wspólne zbieranie wiarygodnych i szczególowych danych.

Dzisiaj od etnobotanika wymaga się bardzo wielu umiejętności: musi posiadać on szkolenia botaniczne z zakresu identyfikacji i przechowywania okazów roślin, szkolenia antropologiczne, by zrozumieć kulturową koncepcję postrzegania roślin, oraz znać na tyle języki obce, by zrozumieć lokalne terminy i nazewnictwo dotyczące morfologii.

źródło: wikipedia

“Pierwsze wzmianki o tajemniczej dzbaneczniku pochodzą z 2000 r. Wtedy to dwóch chrześcijańskich misjonarzy postanowiło wspiąć się na Górę Wiktorii – rzadko uczęszczany szczyt na wyspie Palawan. Niestety, podróżnicy zgubili się i błądzili 13 dni czekając na ratunek. Po powrocie opisali dziwne, wielkie rośliny mięsożerne, które widzieli na szczycie.

Ta opowieść zainteresowała botaników z Niemiec i Wlk. Brytanii. W 2007 r. naukowcy wyruszyli na Filipiny z zamiarem powtórzenia wyczynu misjonarzy. – Na wysokości 1600 metrów nad poziomem morza zobaczyliśmy pierwszego dzbanecznika, później kolejnego i kolejnego. Wszystkie były gigantyczne Nie mieliśmy wątpliwości, to był nowy, nieznany gatunek – opowiada BBC jeden z botaników.”

Historię tę zdaje się potwierdzać serwis BBC. Odkrycie opisano w “Botanical Journal of the Linnean Society”, nową roślinę na cześć słynnego podróżnika i zoologa Davida Attenborough postanowiono nazwać Nepenthes attenboroughii.

Jak podaje wikipedia jest to “gatunek dzbanecznika. Został opisany w 2009 roku; Charakterystyczną cechą tego gatunku są szczególnie duże liście pułapkowe, wyposażone w wąskie wieczko. Gatunek występuje w górskich obszarach Filipin. Pokrewnymi gatunkami są N. mantalingajanensis and N. mira z Palawanu, N. peltata z Mindanao i N. rajah z Borneo.

Nie wydaje mi się żeby roślina ta “zjadała szczury”. Prędzej duże owady, a szczur był tylko “przypadkową ofiarą”, która znalazła się po prostu w złym miejscu o złej porze. Zresztą to “zjadanie” jest też mocno przesadzone. Owad, który został zwabiony do wypełnionego płynem trawiennym dzbankowatego tworu, jest powoli rozkładany i jego składniki odżywcze są wchłaniane przez roślinę, a nie zjadany żywcem jak na niskobudżetowych filmach grozy.

żródło: Deser.pl