Blogrodnik

Zioła stwarzają w ogrodzie prawdziwie magiczną atmosferę. Częściowo ma na to wpływ tradycja ich uprawy, która sięga najdawniejszych czasów – starożytności i średniowiecza. Wielu ogrodników uważa, że pielęgnacja ziół jest szczególnie satysfakcjonująca.

Różnorodne zioła używane są w kuchni w charakterze przypraw, a także stosowane w medycynie naturalnej jako leki. Wiele spośród nich, jak na przykład róże, maki, lilie i orliki, mają piękne kwiaty i znakomicie pełnią funkcję roślin ozdobnych.

Termin „zioło” odnosi się do każdej rośliny, która znajduje zastosowanie w medycynie, lub ma walory smakowe lub zapachowe. Do tej grupy zaliczyć można zatem bardzo wiele roślin, w tym nie tylko różne odmiany bylin i roślin jednorocznych, ale nawet niektóre krzewy i drzewa. W odróżnieniu od ziół rosnących dziko w lasach i na łąkach, ich odmiany uprawne rozrastają się bardziej i wydzielają o wiele silniejszą woń, a poza tym, odznaczają się większymi i bardziej dekoracyjnymi liśćmi i kwiatami.

Podczas ostatnich dwóch wieków uprawa ziół została zaniechana, a one same ustąpiły miejsca w ogrodzie egzotycznym kwiatom, uprawianym jedynie w celach dekoracyjnych. Jednak te piękne rośliny stanowią fascynujący i pożyteczny dodatek do ogrodu, nie tylko ze względu na bogate aromaty i zróżnicowane ulistnienie, lecz także ze względu na ich przydatność w kuchni i w ziołolecznictwie. Zioła mogą być uprawiane w zestawieniu z roślinami ozdobnymi albo samodzielnie. Ogródek ziołowy nie musi być duży, rośliny można też posadzić w donicach. Jest to idealna propozycja dla mieszkańców miast, gdyż zioła znakomicie znoszą obojętną glebę i dobre rosną na nasłonecznionych zamkniętych terenach.

Zioła powinny być uprawiane w takich miejscach, gdzie można je łatwo dotykać, ponieważ wówczas odkrywa się ich urok w całej pełni, gdyż rozsiewają wokół przyjemną woń. Dobre jest więc w ogrodzie posadzić je tuż przy ścieżkach wiodących do domu lub wokół miejsc w których chętnie przesiadujemy. Roztarłszy w palcach liście ziół, natychmiast poczujemy ich zapach, szczególnie wyrazisty i przyjemny, jeśli są to gatunki ziół rosnących w krainach śródziemnomorskich. Ogrodnicy, którzy w ciągu dnia są poza domem, powinni sadzić zioła pachnące wieczorem jak dyptan jesionolistny, marzankę wonną, wiesiołek czy rezedę pachnącą.

Ogrody ziołowe mogą być zaprojektowane na podstawie geometrycznych wzorów średniowiecznego małego ogródka, lub elżbietańskich ogrodów węzłowych z przystrzyganymi żywopłotami, jasno wytyczonymi granicami, chodnikiem i stonowaną roślinnością, która stwarza atmosferę pełnego spokoju porządku. Mogą też być zupełnie nieformalne ze zmianami poziomu i obfitą roślinnością, której pozwala się na rozprzestrzenianie na ściany i ścieżki, co daje efekt dzikości i natury. Nawet zimą, gdy korzenie bylin pozostają pod ziemią, a rośliny jednoroczne giną, suche łodygi ziół mogą tworzyć w połączeniu ze śniegiem bardzo ciekawe formy. Grządki, obramowane bukszpanem lub niziutkimi, miniaturowymi żywopłotami z takich roślin jak ruta zwyczajna lub lawenda, przedzielone ścieżkami przypominają dekoracyjną tkaninę. Można też imitować siedemnastowieczne ogródki o niskich żywopłotach z bukszpanu lub piołunu, z regularnymi grządkami. Warto założyć ogródek z ziołami w pobliżu domu , ponieważ wówczas będzie można spoglądać na niego z góry i podziwiać skomplikowany wzór, utworzony przez poszczególne gatunki rosnące obok siebie. Jeśli dysponuje się ograniczoną przestrzenią, grządka może mieć kształt koła; można ją wówczas podzielić na kilka segmentów.

Tradycyjny ogródek zielarza nie jest z pewnością jedynym miejscem, w którym można uprawiać zioła. Choć barwy ich są na ogół raczej przytłumione, ale ze względu na różnorodność kształtów liści zioła mogą stanowić obramowania wszelkich grządek, trawników czy ścieżek. Na przykład, koper (odmiana purpurowa) spowija sąsiadujące z nim rośliny niczym dekoracyjna pajęczyna, podczas gdy pietruszka naciowa tworzy obramowanie podobne do krezy. Można też śmiało wykorzystywać zioła by ożywić monotonne grządki warzywne. Dekoracyjnie wyglądają także w przerwach pomiędzy cegłami lub kamiennymi płytkami na ścieżkach. Drobniutkie listki tymianku doskonale kontrastują z kępami cienkiego, ostro zakończonego szczypiorku, lub miękkimi, pierzastymi trawami. Można również nieco poeksperymentować i posadzić obok siebie rośliny o nieco zbliżonych, ale jednak odmiennych kształtach i barwach.

Uprawa ziół w skrzynkach otwiera zupełnie nowe możliwości. Większość gatunków tradycyjnie wysadza się w donicach z terakoty lub innych pojemnikach, pod warunkiem, że zapewni się odpowiedni odpływ nadmiaru wody. Ich lśniące powierzchnie doskonale harmonizują z liśćmi wielu gatunków ziół. Można ustawić całą kolekcję ziół w pobliżu drzwi kuchennych. Można też umieścić zioła w skrzynkach parapetowych lub na balkonach, a nawet w wiszących doniczkach.

Ponieważ większość ziół pochodzi z krajów śródziemnomorskich, wymagają one dużo słońca i lekkiej, przepuszczalnej gleby. Rozmaryn, tymianek i szałwia doskonale udają się na podłożu wysypanym żwirem. Nieco wyższe rośliny potrzebują osłony od wiatru w postaci murków czy żywopłotów. Inne lubią odrobinę cienia, a kilka gatunków, jak na przykład dzięgiel, złocień maruna oraz szczypiorek, rośnie najlepiej w miejscach zacienionych i wilgotniejszych. Bazylia natomiast powinna być osłonięta. Ciekawe rezultaty można osiągnąć sadząc obok siebie różne gatunki ziół, bylin i roślin jednorocznych, ponieważ wzrastają one w różnym czasie i jedne zastępują drugie, wobec czego przez cały okres wegetacji mamy ciekawą wizualnie rabatę. Zioła używane jako przyprawy lepiej uprawiać w ogrodach warzywnych, ponieważ często się je obrywa przez co zniekształca się ich pokrój.